Alle afleveringen

Vreugde én verdriet kleuren de verhalen van de vijf mensen die in deze aflevering een hoofdrol spelen. Alle vijf met een andere oorlogsgeschiedenis: een gevangene uit Auschwitz, een tewerkgestelde in Duitsland, een evacué uit Arnhem, een onderduikster en de dochter van een krijgsgevangene. Ze staan symbool voor het kleine kwart van de Nederlandse bevolking dat niet thuis was toen de oorlog in mei 1945 verdween. Zij moeten met ingrijpende ervaringen achter de rug na de bevrijding hun eigen leven zien op te bouwen.

In de eerste weken na de bevrijding wordt een eindeloze stroom mensen opgepakt. NSB'ers, Jodenjagers, landverraders, collaborateurs, moffenhoeren, ze worden allemaal massaal en publiekelijk opgebracht. Sommigen komen weg met een openbare vernedering, maar de meeste van hen worden berecht.

De onschuldige uitgelatenheid van jongeren na de oorlog lijkt niet te rijmen met de verschrikkingen van zo kort daarvoor. Jongeren willen inhalen wat ze vijf jaar hebben gemist. De honger, het geweld en de angst van de bezetting maken plaats voor vertier, kamperen en dansen met Canadezen. Dat leidt tot onrust bij de autoriteiten. Hoe krijgt men de jeugd weer in het gareel? En hoe kan de jeugd worden ingezet bij de opbouw van Nederland?

De Duitse bezetter is verdreven, maar wie neemt het roer over in het gehavende Nederland van 1945? De regering in Londen? Het militair gezag? De mensen uit het verzet? Op verschillende plaatsen wordt al tijdens de oorlog nagedacht over hoe het vrije Nederland bestuurd zou moeten worden. Sommigen hopen dat de vooroorlogse zuilenmaatschappij zal verdwijnen. De praktijk loopt anders.

In Nederland heeft de communistische partij vijf jaar lang een belangrijke rol in het verzet gespeeld. Dat levert de CPN na de oorlog zeker in de grote steden een stevige aanhang op. Maar daarna wordt het alleen maar minder. De CPN is als enige politieke partij voor onafhankelijkheid van Indonesië en dat kost stemmen. Internationale ontwikkelingen brengen de partij verder in het isolement: het IJzeren Gordijn, de machtsovername in Praag in 1948, de blokkade van Berlijn, de oprichting van de Navo.

Hoe wordt de koloniale oorlog tegen Indonesië, van 1946 tot en met 1949, beleefd door gewone Nederlanders? Het levert een eindeloze stroom brieven op tussen familieleden en uit elkaar gerukte geliefden. Zo’n 5000 Nederlandse militairen sneuvelen in Indië. Talloze dienstplichtigen weigeren te gaan. Nederland raakt verdeeld over ‘de Indonesische kwestie’.

De oorlog is voorbij, maar het dagelijks leven is nog verre van normaal. Na de bevrijding wordt duidelijk dat Nederland is leeggeplunderd en deels in puin ligt. Fabrieken zijn kapot, bruggen liggen in het water en duizenden gezinnen hebben geen woning meer. Hoe pak je het leven weer op in een door de oorlog zwaar beschadigd land?