Alle afleveringen

Joris doet een verbijsterende ontdekking. Niemand weet het en je hoort er dus nooit iets over, maar de schnitzel is Nederlands. Net als tulpen, molens en soft drugs. Uit recent taalkundig onderzoek blijkt dat het woord schnitzel is gebaseerd op de Achterhoekse uitspraak van het woord afsnijdsel. Wiener schnitzel is niets anders dan een marketingtruc van de Oostenrijkers. We moeten onze culinaire erfenis beter bewaken, meent Vermeer. Wiener is dood, leve de Winterswijker schnitzel.

De lekkerste pannenkoek ter wereld eet je in het mooiste land op aarde. Surinaamse roti. Bakra aardappeleter Joris Vermeer, doorkruist Suriname op een rotte brommer en hij ziet er bos- en stadscreolen, joden, Chinezen en indianen en vooral veel, heel veel hindoestanen. Hij ontdekt hoe een Indiase pannenkoek het schopt tot nationaal Surinaams symbool. En dat heeft te maken met misschien wel de zwartste bladzijde uit de Nederlandse geschiedenis. In discobusje vier ontdekt Joris Vermeer, tot zijn afgrijzen, zijn eigen houten Hollandse heup.

Op een regenachtige marktdag is het misschien wel het lichtpuntje van de dag, de loempia! Maar niemand realiseert zich dat achter deze snack een verhaal van oorlog, ellende en vluchten schuilgaat. Iedere loempiakraam heeft zijn eigen familiedrama, waarbij mensen uit Vietnam huis en haard in de steek hebben gelaten en zijn gevlucht naar alle uithoeken van de wereld. Ook naar Nederland. In deze aflevering van De Aardappeleters praat Joris Vermeer hierover met de Nederlands/Vietnamese loempiaverkoper Toan Vu. In Vietnam gaat Joris op zoek naar de oorsprong van deze koning uit de frituur en stuit op grote verschillen tussen hier en daar. Het origineel heet niet 'loempia' en de Vietnamees kent geen rode saus. En koning uit de frituur? Welnee! Een rauwe loempia is daar de norm.

Ceviche is rauwe vis met een spetter citroen. Kun je daar een half uurtje televisie over maken? Met gemak. Joris struint met zijn lompe Hollandse poten per ongeluk door een massagraf, ontdekt dat de Peruaanse kip alle ansjovis uit de zee heeft opgegeten en hij eet het lekkerste kommetje vis ooit bij het wereldberoemde restaurant Maido in Lima. Oh ja en Ceviche is niet Arabisch, niet Spaans, Japans of Peruaans. Nee hoor, echt niet. Het is gewoon Nederlands. Want zure haring.

De haan is het nationale beest van de Fransman. Een symbool dat het opgewonden, protserige karakter van de inwoner van Frankrijk perfect weergeeft. En dan, het eten! Coq au vin is haan in wijn. Wat kan er Franser zijn? Met die gedachte stort Joris ‘mangeur de pomme du terre’ Vermeer zich in een avontuur dat meteen een tragische wending neemt. Morsdood blijkt de haan, de Fransman blieft hem al lang niet meer. Zelfs de chef van een befaamd sterrenrestaurant weet niet wat ie ermee aan moet. Le coq est mort. Gelukkig ontdekt Joris Vermeer de Belgen. Daar kraait de haan niet, nee, daar zingt ie.

Fondue is een chique woord voor smelten. Chique want Frans. Toen de Zwitsers veel te veel kaas hadden om zelf op te eten, bedachten ze iets nieuws om de wereld mee te veroveren. Zo werd, nog maar zestig jaar geleden, kaasfondue geboren. Het bestond wel eerder, maar toen werd het gegeten door een handvol melkboeren bovenop de Alp. En een boer is geen nuffige dame in een te duur restaurant. Geen fondue dus, maar soep. Kaassoep. En dat vindt Joris Vermeer, net als de Zwitserse melkboer, een veel betere naam.

Joris Vermeer ontmoet de laatst levende Stroganoff. Hélène de Ludinghausen, geboren Stroganoff, is een heuse prinses, oud directrice van Yves Saint Laurent en ze spreekt meer talen dan Ivo Niehe. Haar beste vriend is een duif, ze rookt als een ketter en ze heeft de stem van een schoorsteenveger. Logischerwijs wordt Joris Vermeer op slag verliefd. De ontboezeming van de prinses dat ze, sinds de dood van haar moeder, nooit meer een fatsoenlijke Boeuf Stroganoff heeft gegeten, raakt hem. Zijn zoektocht door moedertje Rusland leidt tot een verassende ontknoping.

Joris Vermeer eet voor het eerst van zijn leven een maaltijd met de doden. Op een bizarre plek bovendien: in de ruïne van Radio Malabar, het Indonesische zusterstation van Radio Kootwijk. Indonesiërs noemen zo een maaltijd slametan. Het is een feestmaal waar de Nederlandse kolonist later een rijsttafel van heeft gemaakt. En die rijsttafel was, gek genoeg, pas mogelijk nadat een beroemd kanaal in Egypte werd geopend. Joris Vermeer leert ook dat je vleermuizen moet eten als je astma hebt. Op een stokje, eventueel met pindasaus. En dat er twintig vleermuizen nodig zijn voor je buikje vol is.

Een verhaal dat begint met een koe op een boot is een goed verhaal. Als die boot vol koe en ongewassen Spanjaard een oceaan oversteekt en dat de scheepslading dan een onbewoonde vlakte bevolkt? Dan is dat een belangrijke historische gebeurtenis. Vier eeuwen na deze avontuurlijke overtocht volgt aardappeleter Joris Vermeer het spoor van de koe en de Spanjaard om te ontdekken waarom we zo graag een lapje vlees uit Argentinië eten. Er wordt een koe over de lengte doormidden gesneden en op een landbouwwerktuig boven een vuurtje geroosterd. Het is de meest indrukwekkende barbecue ooit. En heel per ongeluk maakt Joris Vermeer een harde cowboy aan het huilen.

De allereerste patat smaakte naar oliebol. En omgekeerd. Aardappeleter Joris Vermeer ontmoet in België een professor in patat die hem dat uitlegt. Maar wij Vlaamse, Waalse en Nederlandse lagelanders, wij danken alles aan de hoogstelanders. Joris Vermeer moet dus op bezoek bij de eerste aardappeleters. Bij het oudste aardappelveld ontmoet hij de beste kok van de wereld: Virgilio Martinez. Dat is gezellig en vooral heel lekker. Maar Vermeer is eigenlijk op weg naar de Peruaanse aardappelboer op het puntje van de berg. Want hij heeft een cadeau meegenomen. Misschien wel de beste Europese uitvinding ooit. Mayonaise.