Alle afleveringen

Wat doe je als man als er een oorlog uitbreekt? Ga je vechten of vlucht je? Jelle gaat op onderzoek uit in Oekraïne, waar het steeds lastiger wordt om mannen te vinden voor het leger. Hij loopt mee op patrouille langs de grens met Roemenië, op zoek naar deserteurs. In de Karpaten spreekt hij verstokte partizanen die bereid zijn tot de laatste man door te vechten, ook als de Russen het hele land bezetten. Zo maakt iedereen een eigen keuze.

Een vijfde van Oekraïne is in handen van de Russen. Nog een groter deel is een tijd bezet geweest. Hoe is het om onder een bezetting te leven? De bezette gebieden zijn ontoegankelijk, maar in de provincie Kherson krijg je een idee. Het gebied is door hen bezet geweest, maar werd na een half jaar bevrijd door de Oekraïners. Sommigen van hen collaboreerden, anderen gingen in verzet. Jelle bezoekt een ziekenhuis in Kherson. Ook spreekt hij een dokter die weigerde om Russen te opereren.

De oorlog zou volgens Poetin drie dagen duren, dat zijn nu al drie jaren. Hoe houdt men Oekraïne draaiende? Iedereen draagt zijn steentje bij. Een imker levert honing aan het front en een houtzagerij maakt planken voor de loopgraven. Jelle bezoekt een net gebombardeerde elektriciteitscentrale die telkens wordt gerepareerd. Een belangrijke pijler van Oekraïne is de nationale spoorwegen. Want zolang de trein op tijd rijdt, is Oekraïne niet verslagen.

Jelle duikt in het complexe verleden van de Oekraïners. Hij bezoekt de raketbasis waar in de jaren 90 de kernraketten stonden – een erfenis van de Sovjet-Unie. De Oekraïners hadden meer kernwapens dan Engeland, Frankrijk en China bij elkaar maar leverden die raketten vrijwillig in, in ruil voor veiligheidsgaranties van de Russen. Die bleken helaas weinig waard. Jelle spreekt met de commandant die in de Koude Oorlog op de ‘rode knop’ moest drukken. Ook onderzoekt hij de Holodomor, een kunstmatige hongersnood in de jaren 30 die miljoenen Oekraïners het leven kostte. In een buitenwijk van Lviv spreekt Jelle mannen die nog altijd vol overtuiging SS-soldaten naspelen. Het laat maar zien hoe complex geschiedenis kan zijn.Voor hen waren de Duitsers niet de bezetters, maar de bevrijders van de Sovjets.

Behalve een militaire strijd woedt er in Oekraïne ook een cultuuroorlog. Standbeelden, straatbordjes en boeken: alles wat riekt naar Rusland gaat tegen de vlakte of belandt bij het oud papier. Volkomen begrijpelijk, maar voor sommigen gaat dit te ver. Jelle bezoekt een boekenmarkt in Kyiv waar een stalhouder als een van de weinigen nog Russische literatuur verkoopt. En hij gaat op stap met een fotograaf die strijdt voor het behoud van Sovjet-erfgoed. Ook de Russische taal verdwijnt. Jelle bezoekt een dorp waar de Russen een paar weken hebben huisgehouden. Nadat zij daar zijn verdreven, spreekt niemand meer een woord Russisch.

Ondanks de verwoestende oorlog, proberen de Oekraïners toch vooruit te kijken. Misschien breekt dit jaar eindelijk de vrede aan. Of meer realistisch: een wapenstilstand. Ondertussen wordt -zelfs midden in de oorlog- gewerkt aan de toekomst. Langzaam komt een nieuwe generatie aan de macht, jonge Oekraïners die geen herinneringen hebben aan de Sovjet-tijd, toen alles in Moskou werd bepaald. Deze jongeren werken vol ongeduld aan een nieuw Oekraïne. Zij gaan niet het eind van de oorlog afwachten om hun land te veranderen.